Wat is ETS2 nu eigenlijk en wat betekent dat voor jou?

Maar wat is ETS2 nu eigenlijk en wat betekent dat voor jou als Drive-lid? Hieronder probeer ik het je uit te leggen. Weet wel dat het niet in 2026 maar pas in 2027 ingaat.

Wat is het en wie moeten hier iets mee?

Grote industriële bedrijven, elektriciteitsproducenten, de Europese luchtvaart en delen van de internationale scheepvaart vallen onder het Europese emissiehandelssysteem (ETS). Dit betekent dat bedrijven uit deze sectoren rechten moeten bezitten om broeikasgassen uit te mogen stoten. Het aantal beschikbare rechten neemt jaarlijks af, waardoor de broeikasgasuitstoot afneemt. De Europese Unie gaat een soortgelijk systeem (ETS2) introduceren voor huishoudens en bedrijven uit bijna alle andere sectoren.

Hoe werkt ETS2

Organisaties onder ETS1 moeten zelf hun emissies monitoren en emissierechten inkopen en inleveren. ETS2 is anders ingericht om te voorkomen dat deze verplichtingen bij huishoudens en (kleine) bedrijven terechtkomen. Binnen ETS2 zijn energie- en brandstofleveranciers verantwoordelijk voor het monitoren van emissies en het inkopen en inleveren van emissierechten, bijvoorbeeld bij de levering van aardgas, benzine en diesel. Zij moeten bijhouden welke brandstoffen zij aan welk type afnemer leveren. De kosten zullen zij naar verwachting doorberekenen aan de eindklant (zie figuur 1).

Alle emissierechten worden geveild en zijn daarna vrij verhandelbaar; gratis rechten worden niet verstrekt.

Welke brandstoffen vallen onder het ETS2?

Aardgas, benzine, gasolie (diesel), kolen en cokes, zware stookolie, LPG en kerosine vallen allemaal onder ETS2, mits geleverd aan de (sub)sectoren die onder ETS2 vallen. Dit geldt ook voor deze brandstoffen als ze een biologische oorsprong hebben zoals biodiesel en biokerosine. Indien de biobrandstoffen voldoen aan de Europese criteria voor hernieuwbare energie, kunnen deze worden gerapporteerd met een emissiefactor van nul en zijn hier dus geen emissierechten voor nodig.

Welke kosten zijn er aan verbonden?

De prijzen van ETS1- en ETS2-rechten worden afzonderlijk bepaald. Net als bij ETS1 wordt de ETS2-prijs in principe bepaald door vraag en aanbod, maar om sterke kostenstijgingen voor huishoudens en bedrijven te voorkomen zijn prijsbeschermingsmechanismen ingevoerd. Deze sturen tot en met 2029 op een maximale prijs van 45 euro per ton CO₂ (prijsniveau 2020). Dit is een zachte grens: bij overschrijding kan de EU extra rechten op de markt brengen om de prijs te drukken.

Het is nog onzeker of dit prijsmechanisme na 2029 blijft bestaan en op welk niveau. In de Klimaat- en Energieverkenning gaat het Planbureau voor de Leefomgeving ervan uit dat de ETS2-prijs tot 2030 rond het geïndexeerde maximum van circa 55 euro per ton CO₂ ligt (prijsniveau 2023). Daarna hanteert het PBL een bandbreedte van 55 tot 110 euro per ton CO₂.

Hogere prijzen aardgas, benzine en diesel

Het belangrijkste gevolg van ETS2 voor bedrijven en huishoudens is van financiële aard. Het is namelijk de verwachting dat energie- en brandstofleveranciers de kosten die ze gaan maken om de benodigde emissierechten in te kopen (volledig) doorberekenen aan de eindklant. Tabel 2 slaat de door PBL gehanteerde verwachte kosten voor ETS2-rechten om naar kosten per kubieke meter aardgas, liter benzine en diesel (prijsniveau 2023). Deze kosten zijn nog exclusief de kosten die energie- en brandstofleveranciers maken voor het voeren van de benodigde administratie.

Of aardgas, benzine en diesel vanaf 2027 inderdaad met de hierboven genoemde bedragen duurder gaan worden, hangt van veel dingen af. Om te beginnen natuurlijk van de prijs van de ETS2-rechten. Ook spelen uiteraard de prijzen van aardgas en aardolie op de wereldmarkten een rol voor de uiteindelijke consumententarieven van gas, diesel en benzine. Daarnaast zal de bijmengverplichting van groen gas in het aardgasnet volgens de overheid waarschijnlijk zorgen voor 12 tot 17 cent extra per m³ aardgas.

Wanneer gaat ETS2 in?

In 2025 en 2026 moeten energie- en brandstofleveranciers emissieverslagen aanleveren over de voorgaande jaren (2024 en 2025) aan de Nederlandse Emissieautoriteit (NEa). Er hoeven nog geen rechten te worden gekocht of ingeleverd. Waarschijnlijk start in januari 2027 de eerste veiling van ETS2-rechten. Vervolgens moeten de genoemde partijen in 2028 voor het eerst emissierechten inleveren bij de NEa voor de CO₂-uitstoot van het voorgaande jaar. Figuur 2 geeft een overzicht van de verwachte tijdlijn voor de implementatie van ETS2. Als de gasprijs de komende jaren sterk stijgt, dan is er nog een kans dat de veiling van de rechten en de plicht om rechten in te leveren met een jaar worden uitgesteld.

Tot slot heeft de overheid op verschillende manieren invloed op de tarieven die consumenten betalen. Gaat de overheid bijvoorbeeld aanpassingen doen aan de hoeveelheid energiebelasting die op aardgas wordt gerekend en de hoeveelheid accijns die op benzine en diesel wordt gerekend?

Mocht u naar aanleiding van het bovenstaande neem dan contact o met Lisanne via het secretariaat of mail naar lisanne@drivenederland.nl

Bron: ETS2: wat is het en welke impact heeft het op huishoudens en bedrijven? – Rabobank