ETS2: wat is het en welke impact heeft het?

Op het secretariaat kregen wij vragen over ETS2 en hoe dat nu zit en of Nederland dat alleen doet óf veel meer dan omliggende landen. Dus ging Lisanne Henneveld voor je op zoek naar de stand van zaken.

Lisanne: ”Wim van Gorsel schuift als Drive-lid al jaren bij de Brandstoffentafel aan. Daar wordt ook over ETS2 gesproken. Drive levert daar input en behartigt jouw belangen. Duitsland loopt al verder vooruit op de invoering van ETS2 en België daarentegen heeft veel problemen met de invoering van ETS2. Maar wat is ETS2 nu eigenlijk en wat betekent dat voor jou als Drive-lid? Hieronder probeer ik het je uit te leggen. Weet wel dat het inmiddels niet in 2027 maar pas in 2028 ingaat.”

Hoe werkt ETS2?

Organisaties die onder ETS1 vallen, moeten zelf hun emissies monitoren en de benodigde emissierechten inkopen en inleveren. Om te voorkomen dat alle Europese huishoudens en (kleine) bedrijven dat ook moeten gaan doen, werkt ETS2 anders.

In dit geval zijn het de energie- en brandstofleveranciers die de verplichting hebben emissies te monitoren en de benodigde rechten in te inkopen en in te leveren. Dit geldt bijvoorbeeld voor oliemaatschappijen die benzine en diesel verkopen via tankstations. Zij moeten gaan bijhouden welke brandstoffen zij leveren aan welk type klant en als zij brandstoffen leveren die onder ETS2 vallen aan partijen die onder ETS2 vallen, moeten ze daar voldoende emissierechten voor inkopen en inleveren. De kosten die ze daarvoor maken, zullen ze waarschijnlijk volledig doorberekenen aan de eindklanten, zie figuur 1.

In eerste instantie worden alle beschikbare rechten geveild; daarna zijn ze vrij verhandelbaar. Er worden geen gratis rechten verstrekt.

Wanneer gaat ETS2 in?

In 2025 en 2026 moeten energie- en brandstofleveranciers emissieverslagen aanleveren over de voorgaande jaren (2024 en 2025) aan de Nederlandse Emissieautoriteit (NEa). Er hoeven nog geen rechten te worden gekocht of ingeleverd. Het Europese emissiehandelsysteem ETS2 zou in 2027 starten, maar is uitgesteld tot 2028. Reden: lidstaten willen meer tijd voor voorbereiding. Volgens experts speelt ook politieke terughoudendheid mee.

Genoemde partijen moeten in 2028 voor het eerst emissierechten inleveren bij de NEa voor de CO₂-uitstoot van het voorgaande jaar. Figuur 2 geeft een overzicht van de verwachte tijdlijn voor de implementatie van ETS2. Als de gasprijs de komende jaren sterk stijgt, dan is er nog een kans dat de veiling van de rechten en de plicht om rechten in te leveren met een jaar worden uitgesteld.

Welke brandstoffen vallen onder het ETS2?

Aardgas, benzine, gasolie (diesel), kolen en cokes, zware stookolie, LPG en kerosine vallen allemaal onder ETS2, mits geleverd aan de (sub)sectoren die onder ETS2 vallen. Dit geldt ook voor deze brandstoffen als ze een biologische oorsprong hebben zoals biodiesel. Indien de biobrandstoffen voldoen aan de Europese criteria voor hernieuwbare energie, kunnen deze worden gerapporteerd met een emissiefactor van nul en zijn hier dus geen emissierechten voor nodig.

Hogere prijzen aardgas, benzine en diesel

Het belangrijkste gevolg van ETS2 voor bedrijven en huishoudens is van financiële aard. Het is namelijk de verwachting dat energie- en brandstofleveranciers de kosten die ze gaan maken om de benodigde emissierechten in te kopen (volledig) doorberekenen aan de eindklant. Tabel 2 slaat de door PBL gehanteerde verwachte kosten voor ETS2-rechten om naar kosten per kubieke meter aardgas, liter benzine en diesel (prijsniveau 2023). Deze kosten zijn nog exclusief de kosten die energie- en brandstofleveranciers maken voor het voeren van de benodigde administratie.

Of aardgas, benzine en diesel vanaf 2027 inderdaad met de hierboven genoemde bedragen duurder gaan worden, hangt van veel dingen af. Om te beginnen natuurlijk van de prijs van de ETS2-rechten. Ook spelen uiteraard de prijzen van aardgas en aardolie op de wereldmarkten een rol voor de uiteindelijke consumententarieven van gas, diesel en benzine. Daarnaast zal de bijmengverplichting van groen gas in het aardgasnet volgens de overheid waarschijnlijk zorgen voor 12 tot 17 cent extra per m³ aardgas.

Tot slot heeft de overheid op verschillende manieren invloed op de tarieven die consumenten betalen. Gaat de overheid bijvoorbeeld aanpassingen doen aan de hoeveelheid energiebelasting die op aardgas wordt gerekend en de hoeveelheid accijns die op benzine en diesel wordt gerekend?

Mocht je  naar aanleiding van het bovenstaande neem dan contact op met Lisanne via het secretariaat of mail naar lisanne@drivenederland.nl